Tο
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ) ιδρύθηκε το 1973 με το Νομοθετικό Διάταγμα 87/73, με έδρα την Κομοτηνή. Ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1974, με το Τμήμα των Πολιτικών Μηχανικών της
Πολυτεχνικής Σχολής στην Ξάνθη και το Τμήμα Νομικής στην Κομοτηνή. Σήμερα περιλαμβάνει 18 Τμήματα, συνολικά, με έδρες τις Ξάνθη, Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη και Oρεστιάδα.
Στην Ξάνθη λειτουργούν τα Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών (1974), Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών (1975), Μηχανικών Περιβάλλοντος (1995), Αρχιτεκτόνων Μηχανικών (1999) και το Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης (2000). Τα πέντε τμήματα αυτά αποτελούν την Πολυτεχνική Σχολή του ΔΠΘ.
Στην Κομοτηνή, εκτός από το Τμήμα Νομικής (1974) λειτουργούν το Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού (1984), το Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας (1991), το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας (1995), το Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης (1996), το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων & Ανάπτυξης (1999) και το Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας & Πολιτισμού Παρευξεινίων Χωρών (2000).
Στην Αλεξανδρούπολη λειτουργούν το Τμήμα Ιατρικής (1985), το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (1986), το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών (1987) - τα δύο τελευταία από το 1998 αποτελούν τη Σχολή Επιστημών της Αγωγής - και το Τμήμα Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής (2000).
Στην Ορεστιάδα λειτουργούν το Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων (1999) και το Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης (1999).
Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ιδρύθηκε το 1975 ως δεύτερο Τμήμα της Πολυτεχνικής Σχολής στην Ξάνθη, οπότε και εισήχθησαν οι πρώτοι 40 στον αριθμό, φοιτητές του. Μετά από δύο χρόνια λειτουργίας με επιστημονικό προσωπικό κυρίως του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, άρχισε να αποκτά τους πρώτους δικούς του καθηγητές. Έτσι το 1977 εξελέγησαν οι πρώτοι τακτικοί και έκτακτοι με τριετή θητεία Καθηγητές για να φτάσει σήμερα να αριθμεί συνολικά 45 μέλη Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) σε διάφορες βαθμίδες. Αυτά πλαισιώνονται από 2 μέλη Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΠ) 2 μέλη Ειδικού Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΕΔΙΠ) και 38 μέλη Ειδικού Τεχνικού Εργαστηριακού Προσωπικού (ΕΤΕΠ). Αναλυτικότερα, τα μέλη ΔΕΠ κατανέμονται στις διάφορες βαθμίδες ως εξής: 11 Καθηγητές, 18 Αναπληρωτές Καθηγητές, 13 Επίκουροι Καθηγητές και 3 Λέκτορες. Τέλος, μεταξύ των μελών του ΕΤΕΠ υπάρχουν απόφοιτοι Μέσης, Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης, οι οποίοι απασχολούνται σε κατάλληλες θέσεις.
Στους τέσσερις Τομείς που δημιουργήθηκαν στο Τμήμα με το νόμο 1268/82, όπου εντάχθηκε το προσωπικό και τα υπάρχοντα εργαστήρια, προστέθηκε τελευταία (2003) και πέμπτος τομέας με δύο νέα εργαστήρια. Οι Τομείς του Τμήματος είναι, 1) ο Τομέας των Ενεργειακών Συστημάτων, 2) ο Τομέας Ηλεκτρονικής και Τεχνολογίας Συστημάτων Πληροφορικής, 3) ο Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής 4) ο Τομέας Φυσικής και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και 5) Ο Τομέας Λογισμικού και Ανάπτυξης Εφαρμογών.
Η συνεχής και αλματώδης διεύρυνση της επιστήμης του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού είχε ως αποτέλεσμα την αντίστοιχη εξέλιξη στην εξειδίκευση της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Έτσι, από το 1989 στο Τμήμα λειτουργούν δύο κύκλοι σπουδών, του Ενεργειακού Ηλεκτρολόγου Μηχανικού και του Ηλεκτρονικού Ηλεκτρολόγου Μηχανικού, με επιμέρους κατευθύνσεις. Από το 1999 προστέθηκε και τρίτος κύκλος σπουδών, του Τηλεπικοινωνιακού Ηλεκτρολόγου Μηχανικού.
Το 1993, με το προεδρικό διάταγμα 266 έγινε η μετονομασία του Τμήματος, από Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, σε Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ), αναγνωρίζοντας και τυπικά την κατεύθυνση Μηχανικών Υπολογιστών και Πληροφορικής, την οποία το Τμήμα κάλυπτε και συνεχίζει να καλύπτει με τη διαρκή ενημέρωση και εξέλιξη του Προγράμματος Σπουδών του.
Στο Τμήμα ΗΜΜΥ από το 1994-95 λειτουργεί οργανωμένο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών που οδηγεί στην απόκτηση Διδακτορικού Διπλώματος. Από το 2000-2001 με νέα υπουργική απόφαση παρέχεται η δυνατότητα χορήγησης και Μεταπτυχιακού Διπλώματος.
Μετά από κάποια περίοδο χρήσης διαφόρων κτιρίων στην περιοχή της πόλης της Ξάνθης, από το 1983 το Τμήμα μαζί με τα υπόλοιπα της Πολυτεχνικής Σχολής στεγάζονται σε ενιαίο συγκρότημα προκατασκευασμένων κτιρίων, στο κέντρο της πόλης. Συγχρόνως ετοιμάζεται το νέο οριστικό κτιριακό συγκρότημα της Πανεπιστημιούπολης Ξάνθης στην περιοχή των Κιμμερίων, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη, στο οποίο τα πρώτα κτίρια που λειτουργησαν ήταν ένα αμφιθέατρο, αίθουσες διδασκαλίας, φοιτητικές εστίες και το εστιατόριο για τη σίτιση των φοιτητών.
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2007-2008 ξεκίνησε η μετεγκατάσταση του Τμήματος στα νέα κτίρια στην Πανεπιστημιούπολη Ξάνθηςστην περιοχή των Κιμμερίων. Από το ακαδημαϊκό έτος 2008-2009 το πλήθος των λειτουργιών του Τμήματος πραγματοποιούνται στα δύο νέα κτίρια, το Κτίριο Αμφιθεάτρων / Αιθουσών / Γραμματείας (Κτίριο Α) και το Κτίριο Γραφείων / Εργαστηρίων (Κτίριο Β). Στο συγκρότημα προκατασκευασμένων κτιρίων στους χώρους της Πολυτεχνικής Σχολής μέσα στην πόλη της Ξάνθης θα χρησιμοποιείται μόνο ένα κτίριο (το με αριθμό ΧΙΙΙ), όπου στεγάζεται σχεδόν το σύνολο του εργαστηριακού εξοπλισμού.